واحد رشت
دانشکده کشاورزي
گروه آموزشي باغباني
پايان نامه جهت اخذ درجه کارشناسي ارشد (M.Sc.)
رشته: باغباني- گياهان زينتي
عنوان

بررسي اثرات تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر عمر گلجايي گل شاخه بريده آلسترومريا (Alstroemeria hybrida)
استاد راهنما
دکتر داود هاشم آبادي
نگارش
مهدي حکيمي اصل

زمستان 93
تقدير و تشکر
حمد و سپاس خدايي را که بي لطف و حمايت او هيچ کس را توان انجام کاري نيست. اينک که با ياري حق تعالي اين پايان نامه را به پايان رساندم بر خود تکليف مي دانم تا از زحمات جناب آقاي دکتر داود هاشم آبادي به خاطر راهنمايي هاي بي دريغ شان، از اعضاي هيئت علمي گروه باغباني و تمام دوستان و عزيزاني که مرا ياري کرده اند به خصوص مهندس محمدصادق مهري و مهندس سيد ميثم موسوي قدرداني نمايم.
مهدي حکيمي اصل
زمستان 93
تقديم به
فهرست مطالب
عنوانصفحه
چکيده…………………………………………………………………………………………………………………………………………1
فصل اول: مقدمه و کلّيات……………………………………………………………………………………………………2
1-1-گياهشناسي…………………………………………………………………………………………………………………………..3
1-2- تاريخچه…………………………………………………………………………………………………………………………….5
1-3- اهميت اقتصادي…………………………………………………………………………………………………………………..5
1-4- بيان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………………..6
1-5- هدف از انجام آزمايش………………………………………………………………………………………………………….7
فصل دوم: بررسي منابع………………………………………………………………………………………………………………..8
2-1- پيري………………………………………………………………………………………………………………………………….9
2-2- پيري در گل آلسترومريا………………………………………………………………………………………………………..9
2-3- انسداد آوندي……………………………………………………………………………………………………………………10
2-4- عوامل موثر بر عمر پس از برداشت گل هاي شاخه بريده………………………………………………………..10
2-5- تيمار با ترکيبات ضد عفوني کننده و بهبود دهنده عمر گلجايي………………………………………………..11
2-6- شکاف انتهاي ساقه…………………………………………………………………………………………………………….11
2-7- نانو ذرات نقره…………………………………………………………………………………………………………………..12
فصل سوم: مواد و روشها…………………………………………………………………………………………………………14
3-1- مواد گياهي ………………………………………………………………………………………………………………………15
3-2- پياده کردن طرح آزمايشي……………………………………………………………………………………………………15
3-3- معرفي تيمارها…………………………………………………………………………………………………………………..16
3-4- اندازه گيري صفات……………………………………………………………………………………………………………17
3-4-1- عمر گلجايي…………………………………………………………………………………………………………………17
3-4-2- کاهش وزن تر……………………………………………………………………………………………………………….17
3-4-3- درصد ماده خشک…………………………………………………………………………………………………………17
3-4-4- جذب آب…………………………………………………………………………………………………………………….18
3-4-5- نشت يوني……………………………………………………………………………………………………………………18
3-4-6- افزايش درجه بريکس (درصد ساکارز موجود در ساقه)………………………………………………………19
3-4-7- رنگيزه کاروتنوييد گلبرگ……………………………………………………………………………………………….19
3-4-8- کلروفيل a، b و کل برگ………………………………………………………………………………………………..20
3-4-9- نسبت باز شدن گل ها……………………………………………………………………………………………………20
3-4-10- اندازه گيري اتيلن………………………………………………………………………………………………………..21
3-4-11- شمارش باکتري ساقه و محلول گلجا……………………………………………………………………………..21
3-4-12- پراکسيده شدن ليپيدها………………………………………………………………………………………………….22
3-4-13-آنزيم پراکسيداز POD………………………………………………………………………………………………….22
3-4-14- آنزيم سوپر اکسيد ديسموتاز SOD……………………………………………………………………………….22
3-5- تجزيه و تحليل داده ها……………………………………………………………………………………………………….22
فصل چهارم: نتايج و بحث…………………………………………………………………………………………………………23
4-1- عمر گلجايي……………………………………………………………………………………………………………………..24
4-2- جذب آب…………………………………………………………………………………………………………………………27
4-3- کاهش وزن تر…………………………………………………………………………………………………………………..29
4-4- افزايش درجه بريکس…………………………………………………………………………………………………………30
4-5- نسبت باز شدن گلها…………………………………………………………………………………………………………32
4-6- درصد ماده خشک……………………………………………………………………………………………………………..33
6-7- نشت يوني………………………………………………………………………………………………………………………..35
4-8- رنگيزه کاروتنوييد گلبرگ……………………………………………………………………………………………………36
4-9- کلروفيل a………………………………………………………………………………………………………………………..37
4-10- کلروفيل b………………………………………………………………………………………………………………………38
4-11- کلروفيل کل…………………………………………………………………………………………………………………….39
4-12- شمارش باکتري محلول گلجا…………………………………………………………………………………………….41
4-13- شمارش باکتري انتهاي ساقه……………………………………………………………………………………………..42
4-14- اندازه گيري اتيلن…………………………………………………………………………………………………………….44
4-15- پراکسيداسيون ليپيدها MDA (مالون دي آلدئيد)………………………………………………………………..47
4-16- آنزيم هاي آنتي اکسيداني………………………………………………………………………………………………….48
4-16-1- سوپر اکسيد ديسموتاز (SOD)…………………………………………………………………………………….48
4-16-2- پراکسيداز (POD)………………………………………………………………………………………………………49
نتيجه گيري کلي…………………………………………………………………………………………………………………………51
پيشنهادها…………………………………………………………………………………………………………………………………..51
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………….52
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول 4-1- تجزيه واريانس اثر شکاف و نانو ذرات نقره بر صفات اندازه گيري شده…………………………25
جدول 4-2- مقايسه ميانگين اثر متقابل شکاف و نانوذرات نقره بر صفات اندازه گيري شده…………………25
جدول 4-3- مقايسه ميانگين اثر شکاف بر صفات اندازه گيري شده………………………………………………….26
جدول 4-4- مقايسه ميانگين اثر نانو ذرات نقره بر صفات اندازه گيري شده………………………………………26
جدول 4-6- تجزيه واريانس اثر شکاف و نانو ذرات نقره بر اتيلن، ميزان مالون دي آلدئيد و آنزيم هاي آنتي اکسيداني……………………………………………………………………………………………………………………………………45
جدول 4-7- مقايسه ميانگين اثر شکاف و نانو ذرات نقره بر اتيلن، ميزان مالون دي آلدئيد و آنزيم هاي آنتي اکسيداني……………………………………………………………………………………………………………………………………45
جدول 4-8- مقايسه ميانگين اثر نانو ذرات نقره بر اتيلن، ميزان مالون دي آلدئيد و آنزيم هاي آنتي اکسيداني……………………………………………………………………………………………………………………………………46
جدول 4-9- مقايسه ميانگين اثر شکاف بر اتيلن، ميزان مالون دي آلدئيد و آنزيم هاي آنتي اکسيداني……….46
فهرست اشکال
عنوانصفحه
شکل 1-1- گل آلسترومريا…………………………………………………………………………………………………………….3
شکل 3-1- شکاف انتهاي ساقه……………………………………………………………………………………………………15
شکل 3-2- نحوه قرار دادن پلات ها…………………………………………………………………………………………….15
شکل 3-3- روز اول عمر گلجايي………………………………………………………………………………………………..17
شکل 3-4- پايان عمر گلجايي……………………………………………………………………………………………………..17
شکل 3-5- اندازه گيري نشت يوني با دستگاه EC سنج…………………………………………………………………18
شکل 3-6- اندازه گيري درجه بريکس………………………………………………………………………………………….19
شکل 3-7- اندازه گيري کاروتنوييد گلبرگ……………………………………………………………………………………19
شکل 3-8- استخراج کلروفيل……………………………………………………………………………………………………..20
شکل 3-9- اندازه گيري اتيلن………………………………………………………………………………………………………21
شکل 3-10- کشت باکتري………………………………………………………………………………………………………….21
شکل 4-1- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي عمر گلجايي…………………………………………24
شکل 4-2- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي جذب آب…………………………………………….28
شکل 4-3- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي کاهش وزن تر………………………………………29
شکل 4-4- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي درجه بريکس……………………………………….31
شکل 4-5- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي نسبت باز شدن گلها…………………………….32
شکل 4-6- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي ماده خشک…………………………………………..33
شکل 4-7- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي نشت يوني……………………………………………35
شکل 4-8- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي رنگيزه کاروتنوييد………………………………….36
شکل 4-9- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي کلروفيل a……………………………………………38
شکل 4-10- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي کلروفيل b………………………………………….39
شکل 4-11- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي کلروفيل کل………………………………………..40
شکل 4-13- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي باکتري محلول…………………………………….41
شکل 4-13- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي باکتري انتهاي ساقه………………………………42
شکل 4-14- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي اندازه توليد اتيلن…………………………………44
شکل 4-15- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي مالون دي آلدئيد…………………………………47
شکل 4-16- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي آنزيم سوپر اکسيد ديسموتاز…………………48
شکل 4-17- اثر تيمارهاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي پراکسيداز…………………………………………..49
چکيده
به منظور بررسي اثر شکاف و نانو ذرات نقره بر عمر گلجايي و خصوصيات گيفي گل بريده آلسترومريا (Alstroemeria hybrida) آزمايش فاکتوريل 2 عاملي بر پايه طرح کاملا تصادفي با دو فاکتور شکاف انتهاي ساقه در 2 سطح (شکاف 5 سانتي متري و بدون شکاف) و نانو ذرات نقره در 5 سطح (0، 5، 10، 20، و 30 ميلي گرم در ليتر) با 10 تيمار، 3 تکرار، 30 پلات و 150 شاخه گل انجام شد. در اين مطالعه صفاتي از قبيل عمر گلجايي، جذب آب، کاهش وزن تر، ماده خشک، نسبت باز شدن گلها، افزايش درجه بريکس، جمعيت باکتري ساقه و محلول گلجا، کلروفيل a، b و کل، کاروتنوئيد گلبرگ، نشت يوني، اتيلن و همچنين مقدار مالون دي آلدئيد (MDA)، آنزيم سوپراکسيد ديسموتاز (SOD) و پراکسيداز (POD) مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان داد که اکثر تيمارهاي مورد بررسي در سطح 1 درصد آماري معني دار شده بجز صفات افزايش درجه بريکس، کاهش وزن تر، جذب آب، نشت يوني و باکتري محلول گلجا که در سطح 5 درصد معني دار شده است. همه تيمارهاي مورد بررسي نسبت به شاهد موجب بهبود عمر گلجايي شدند و بيشتر عمر گلجايي مربوط به تيمار شکاف 5 سانتي متري همراه با 20 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره با 88/13 روز نسبت به شاهد (05/7 روز) ماندگاري اين گل بريده را افزايش داد. همچنين اين تيمار در کليه صفات بهترين عملکرد را نسبت به کليه تيمارها داشته است.
کلمات کليدي: آلسترومريا، شکاف انتهاي ساقه، نانوذرات نقره، عمرگلجايي.

1-1- گياهشناسي
آلسترومريا با نام علمي Alstroemeria hybrida جزو يکي از گلهاي محبوب ميباشد که به خاطر گلهاي زيبا و با طول عمر زياد پرورش داده ميشود. اين گياه از زير شاخه تک لپهايها ، راسته سوسنها ، تيره آلسترومرياسه و جنس آلسترومريا ميباشد (ون دورن و همکاران، 1992). تيره آلسترومرياسه در بر گيرنده چهار جنس Schickenduntzia، Leontochir، Alstroemeria و Bomaria ميباشد (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377). جنس هاي تيره آلسترومرياسه به علت داشتن تخمدان زيرين، ابتدا در تيره آماريليداسه قرار گرفتند. در سال 1954 بوکسبوم ساختمان ريزوم آنها را بررسي کرد و بر اساس اين بررسي نتيجه گرفت که آن ها گونههايي از جنس ليليوم هستند. اما از آنجا که تخمدان در تيره ليلياسه به صورت فوقاني است به تيره ايرايداسه و بعد دوباره به تيره آماريليداسه باز گشتند و در آخر بعد از چندين جابجايي بين اين تيرهها، آلسترومرياسه به عنوان يک تيره مجزا در نظر گرفته شد (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377؛ هوفريتر و رود ريگاز، 2009).

شکل 1-1- گل آلسترومريا
جنس آلسترومريا يکي از زيباترين جنسهاي اين تيره است که بيش از 60 گونه و 190 رقم است. گياهي است علفي، چند ساله، ريزوم دار که ريزومها به صورت سيمپوديال رشد ميکنند و از هر ريزوم اصلي 5 تا 7 ريزوم به وجود ميآيد. ريشه ها افشان و بخش هوايي هم از ريزوم منشأ ميگيرند. ريشهها افشان بعد از توسعه گياه، به ريشه هاي گوشتي (ذخيره اي) تبديل ميشود که سفيد، متراکم و کرکدارند. ساقهها هميشه فاقد انشعاب هستند. برگ کامل، کشيده، بدون کرک و در انتها نوک تيزند و معمولا رنگ سبز تيره تا سبز خاکستري دارند. گل آذين معمولا گرزن است و به صورت سيمپوديال توسعه مييابد. هر گل آذين شامل 3 تا 10 گل است. در ساختمان گل دو رديف سه تايي گلبرگ ديده ميشود. شش گلبرگ دارد که 3 گلبرگ داخلي از نظر شکل و رنگ با سه گلبرگ خارجي متفاوت هستند و داراي علائمي به صورت نقطهاي، خطي و حلقوي ميباشد که رنگ آنها متمايز رنگ گلبرگهاست. ميوه کپسول، خشک شکوفاست (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377؛ کيم، 2005؛ ريد، 2002). در روزهاي بلند اواخر بهار به گل ميرود و تا پاييز ادامه دارد ( دول و ويلکينس، 1999).
کشت آلسترومريا در اروپا، ژاپن و شمال آمريکا بسيار رواج دارد، زيرا ارقامي وجود دارند که در تمام طول سال حتي در دماهاي زير صفر درجه سانتي گراد هم گل ميدهند. اين ارقام، گلهاي زيبايي در دامنه وسيعي از رنگها و شکلها دارند (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377). تمام اين ارقام ها که اکنون تعداد آنها به بيش از 190 نيز ميرسد تنها از حدود 60 گونه در آمريکاي جنوبي منشا گرفتهاند که همگي در شکل، رنگ و علايم روي گلبرگ ها متفاوت ميباشند. بزرگترين و جذابترين آنها، در بين گونه هاي کشور شيلي يافت ميشوند ولي غالبا برگهايي با طول عمر کوتاه دارند. گونه هاي برزيلي داراي برگ هايي بلند و هميشه سبز هستند اما گلهاي آن ها کوچکتر و بستهتر از گونه هاي شيلي هستند (هوفريتر و رودريگاز، 2009).
گلدهي: در روزهاي بلند اواخر بهار به گل ميرود و تا پاييز ادامه دارد. گلدهي اين گياه تحت تاثير دماي ريزوم بوده و به وسيله دماي خاک اطراف ريزوم کنترل ميشود. اگر دماي خاک 16 درجه سانتي گراد باشد، دوره گلدهي آن افزايش مييابد (دول و ويلکينس، 1999). آلسترومريا به گرماي زياد حساس بوده، بنابراين در گلخانه سرد پرورش داده ميشود. دماي بالا فرآيند گلدهي را جلو مياندازد ولي دماي بيش از 20 تا 25 درجه سانتي گراد ممکن است ساقههاي ضعيفتري داشته باشند و جوانهها ناقص شوند، علايم ويروسي ظاهر شده و سر انجام گلدهي زود متوقف ميشود (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377).
نيازها: دماي گلخانه در شب بين 13-10 درجه سانتيگراد نگه داشته ميشود. در حاليکه دماي گلخانه در زمستان بين 18-16 درجه سانتيگراد در نظر گرفته ميشود. گل آلسترومريا در شرايط خشکي کم بهترين رشد را دارد. آب زياد باعث پوسيدگي ريشه ميشود. اين گل تمايل زيادي به نيترات نيتروژني دارد، اين عنصر مسئول رنگ سبز تيره شاخه و برگهاست. اضافه کردن مواد غذايي به ميزان کم زماني که محيط خشک شود توصيه ميشود. ريزومهاي آلسترومريا بايد در خاک سبک که بخوبي زهکشي شده است کاشته شود. در مورد گلهاي شاخه بريده، خاکي که به عنوان بستر کشت استفاده ميشود از طريق اضافه کردن موادي مثل پيت- پرلايت، شن و رسهاي آهکي و ترکيبات مختلف آلي و غيرآلي اصلاح شود (دول و ويلکينس، 1999).
1-2- تاريخچه
آلسترومريا با نام سوسن پرويي، سوسن سلطنتي يا سوسن پاروت هم خوانده ميشود. بومي آمريکاي جنوبي است و زيستگاه گونههاي آن از ارتفاعات 4000 متري رشته کوههاي آند تا حاشيه بيابانها و سواحل دريا گسترده شده است. اغلب گونههاي آن در شيلي و پرو يافت ميشود. جنس Alestroemeria براي اولين بار در سال 1714 توسط لوئين فويله در شيلي کشف شد. او اين جنس را به همراه جنس ديگر از همان تيره (Bomeria) به عنوان همروکاليس شرح داد. در سال 1754 يک بوتانيست سوئدي به نام آلستروم، هنگام بازگشت از سفر خود از آمريکاي جنوبي، بذرهاي اين گياه را با خود به اسپانيا آورد. بعدها گياهشناس معروف لينه، اين گياه را از روي شکل ظاهري طبقه بندي کرد و نام آن را به احترام دوست خود آلسترومر، آلسترومريا گذاشت (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377؛ هوفريتر و رود ريگز، 2009؛ ريد، 2002). در حال حاضر 39 گونه از آلسترومريا در برزيل، 33 گونه در شيلي، 10 گونه در آرژانتين، 2 گونه در پرو و يک گونه در کشورهاي بوليوي، پاراگوئه و ونزوئلا به ثبت رسيده است (هوفريتر و رود ريگز، 2009).
1-3- اهميت اقتصادي
آلسترومريا از جمله گلهايي است که در سالهاي اخير به آن توجه زيادي شده است و شايد دليل عمده پرورش آن زيبايي و کشت نسبتا ساده آن است که به جز تنظيم دماي خاک، نياز به تجهيزات خاصي ندارد. گلهاي آن بسيار زيبا و عمر پس از برداشت خوبي دارد. مهمترين کشورهاي توليد کننده اين گل، هلند، کلمبيا، آمريکا و انگلستان ميباشد (ناصري و ابراهيمي گروي، 1377). ايران با برخورداري از شرايط اقليمي مناسب و تفاوت آب و هوا در شمال و جنوب و شرق و غرب کشور در چهار فصل سال وجود گلخانهها، در پرورش گل و گياه در هر فصل سال مستعد است. همچنين موقعيت استراتژيکي ايران در منطقه خاورميانه و امکان دسترسي آن به بازارهاي هدف (کشورهاي همسايه)، باعث شده صادرات گل وگياه به عنوان يکي از انواع صادرات غير نفتي مورد توجه قرار گيرد. سرمايه گذاري ارزشمندي به منظور توليد گل و گياه از نظر اقتصادي در حدود 50 سال پيش در ايران آغاز گرديد. ايران از نظر سطح زير کشت گل، در رتبه 12 جهاني قرار دارد.
سطح زير کشت آلسترومريا در جهان بالغ بر 500 هکتار است و کشور هلند با 110 هکتار سطح زير کشت مقام اول در توليد آلسترومريا را دارد (کيم، 2005). سطح زير کشت در ايران نزديک به 10 هکتار ميباشد. عملکرد سالانه آن در 1000 متر مربع 220-200 هزار شاخه در هکتار است.
1-4- بيان مسئله
گلهاي بريدني عمر کوتاهي دارند و به صورت تازه مصرف ميشوند و بهبود ماندگاري آنها يکي از اهداف اصلي صنعت گلکاري ميباشد (همت زاده و همکاران، 1386). عليرغم اينکه گلهاي شاخه بريده در بين محصولات باغي ارزش اقتصادي زيادي دارد، اما جزء فساد پذيرترين آنها به حساب ميآيند. تنفس بالا، حساسيت به آسيب ديدگي و فسادپذيري سريع آنها باعث گرديده که به مراقبت بيشتر در مرحله پس از برداشت نياز داشته باشند (چاناسوت و همکاران، 2003). با توجه به اهميت کيفيت گل در تجارت گل هاي بريده، بايد تلاش شود تا گلهاي بريده با کيفيت مطلوب به دست مشتري برسند. يکي از مهمترين معيارها براي مصرف کننده در انتخاب گل بريده، طول عمر آن ميباشد. به همين دليل يک برنامه مناسب بعد از برداشت به حفظ کيفيت گلهاي بريده در زمان طولاني تر کمک ميکند (روئين و حسن پور اصيل، 1390).
هرچند گفته ميشود گل شاخه بريده آلسترومريا طول عمر پس از برداشت طولاني دارد، اما مشکلاتي نيز دارد که همواره دانشمندان را به خود مشغول کرده است. از جمله اين مشکلات زرد شدن سريع برگها پس از برداشت و پيش از ريزش گلبرگهاست. از آن جا که برگها نقش مهمي در کيفيت ظاهري گلهاي شاخه بريده آلسترومريا دارند، همواره دانشمندان در صدد به تاخير انداختن زردي برگها و افزايش طول عمر اين گل بودهاند (چاناسوت و همکاران، 2003؛ فرانت و همکاران، 2002). يکي ديگر از عواملي که با جدا کردن گلها از پايه مادري موجب سرعت بخشيدن به تخريب آنها ميشود رشد باکتريها و افزايش رسوب مواد در آوندهاي ميباشد که موجب بسته شدن آوندها و عدم انتقال آب شده که باعث بروز علائم کمبود آب در گياه ميشود (سيلوا، 2003). برگ و گلهاي بريده ميتوانند ارزش تجاري محدودي داشته باشند زيرا آنها در طول عمر گلجايي در نتيجه کاهش جذب آّب، آب خود را از دست ميدهند (ون دورن، 1997). از اين رو تأمين انرژي و حفظ قدرت جذب آب گياه دو عامل اصلي براي افزايش طول عمر گلهاي شاخه بريده پس از برداشت ميباشد.
گلهاي آلسترومريا بسيار حساس به اتيلن هستند و اتيلن توليدي در مراحل پاياني نمو اين گل، موجب کاهش عمر گلجايي آنها به وسيله ريزش گلپوش ميشود (واگستاف و همکاران، 2002؛ چاناسوت و همکاران، 2003). از آنجا که ماندگاري گلهاي بريدني، يکي از فاکتورهاي کيفي ميباشد بنابر اين عمر طولاني مدت اين گلها بر ميزان تقاضا مصرف کنندگان و همچنين بر ارزش گل هاي بريدني تاثير بسزايي دارد (ابراهيم زاده و سيفي، 1378).
1-5- هدف از انجام آزمايش
هدف از انجام اين مطالعه بررسي اثرات تيمار مکانيکي و نانو ذرات نقره شامل شکاف انتهاي ساقه و سطوح مختلف نانو ذرات بر بهبود نسبت جذب آب در پس از برداشت گلهاي شاخه بريده آلسترومريا است.
2-1- پيري
پيري را ميتوان مرحله نهايي زندگي يک اندام دانست که با يک سري رويدادهاي طبيعي غير قابل برگشت آغاز شده و در نهايت منجر به از بين رفتن سلولها و مرگ اندام ميشود. همچنين فرآيند زوال طبيعي مرگ طبيعي نيز پيري تلقي ميشود که شامل گستره ي وسيعي از فرآيندهاي فيزيولوژيکي ميباشد (ادريسي، 1388). به علاوه پيري به تغييرات تخريبي کنترل شده اطلاق ميشود که شامل مرگ طبيعي سلول ها، بافتها و اندام هاي موجودات زنده است (فتحي و اسماعيل پور، 1379). اگر چه پيري برگها به طور ژنتيکي و به کمک فرآيندهاي برنامه ريزي شده کنترل ميشود، اما فاکتورهايي مانند دماي بالا، خشکي، زخم و تاريکي آن را تسريع ميکنند. با تحقيقاتي که در مورد فيزيولوژي گلهاي شاخه بريده و گلداني انجام شده، دانش در زمينه فرآيندهاي پيري، روشهاي دخالت در فرآيند مسن شدن و روشهاي جلوگيري از ضايعات پس از برداشت افزايش يافته است. اين تحقيقات به توسعه و بهبود محافظهاي گل منتهي شده است. به وسيله افزودن مواد شيميايي به آب گلدان و فراهم کردن شرايط مناسب پس از برداشت براي گل ها ميتوان از افت کيفيت محصول در طول دوره پس از برداشت جلوگيري کرد (ابراهيم زاده و سيفي، 1378).
2-2- پيري در گل آلسترومريا
طول عمر گلهاي آلسترومريا به وسيله ريزش گلبرگ ها پايان مييابد. از سوي ديگر زرد شدن برگها يک مشکل جدي براي گل آلسترومريا است. برگ بيشتر از نيمي از ارقام قبل از ريزش گل زرد ميشوند. شروع زرد شدن برگها با تخريب کلروفيل همراه است و اين زرد شدن در تاريکي تسريع ميشود (چاناسوت و همکاران، 2003؛ فرانت و همکاران، 2002).
لورنتز و همکاران (2002) نشان دادند که در طي پيري گل آلسترومريا، فسفوليپيدها و گالاکتوليپيدها به ميزان زيادي تجزيه ميشوند و نسبتهاي اسيدهاي چرب اشباع به غير اشباع افزايش مييابد. سطح ليپوکسي ژناز افزايش و فعاليت آنزيمي بعد از باز شدن گلها کاهش يافته و خاصيت نيمه تراوايي غشا از بين رفته و نشت الکتروليت افزايش مييابد و از جمله گلهايي است که در طي نمو و پيري گل هم کاهش پروتئين کم و هم تغييرات کمي در وزن تر نشان ميدهد و حتي بعضي نشانههاي پيري مانند تغيير رنگ و لولهاي شدن برگ در آن به سختي ديده ميشود و به طور کلي، گونههايي که دچار پژمردگي ميشوند افزايش بيشتري را در فعاليت تجزيه کنندههاي پروتئيني نشان ميدهند تا آن هايي که در طي پيري دچار ريزش گلبرگ ميشوند.
2-3- انسداد آوندي
تا سال 1970 آب تنها ماده ي موارد استفاده جهت نگهداري بيش از 70 درصد گلها بريده بود. اکثر گلهاي بريده حتي وقتي داخل آب قرار ميگيرند علائم کمبود آب را نشان ميدهند. اين تنش آبي نتيجه انسداد آوندي و کاهش هدايت آب در ساقه و يا افزايش ميزان تبخير و تعرق است. انسداد آوندي عمدتاً به دليل رشد ميکروارگانيسمها و قطع شدن جريان يک پارچه آب داخل آوند توسط حباب هاي هوا ديده ميشوند که ممکن است اختلاف سطح برگ، حساسيت نسبت به تبخير و تعرق، تعداد آوند چوبي نسبت به واحد سطح برگ و آناتومي آوند از دليل آن باشد ( ادريسي، 1388؛ داسيلوا، 2003؛ هالوي و ماياک، 1979؛ ون دورن، 1997).
2-4- عوامل موثر بر عمر پس از برداشت گل هاي شاخه بريده
محلول هاي نگهدارنده گلها، مواد شيميايي هستند که به آب اضافه مي شوند تا طول عمر و کيفيت گلها را افزايش دهند و شامل کربوهيدراتها، ميکروب کشها، تنظيم کنندههاي pH و تنظيم کنندههاي رشد ميباشند. اين تيمارها ميتوانند در طول چرخه فروش از توليد کننده تا عمده فروش و حتي خريدار به کار روند (ابراهيم زاده و سيفي، 1378).
کربوهيدراتها پس از آب فراوانترين ترکيبات در بافتهاي گياهي هستند که به شکل قندهاي ساده تا پليمرهاي ساده ساکارز، گلوکز و فرکتوز هستند که با نسبتهاي متفاوت يافت ميشوند. عمر گلهاي بريده با قرار دادن شاخه گل در محلول هاي گلداني حاوي کربوهيدرات افزايش مييابد. ساکارز در ترکيب بيشتر محلولهاي نگهدارنده وجود دارد و تعادل آبي را در گلهاي بريده بهبود ميبخشد (هالوي و ماياک، 1979).
محلولهاي محافظ گل بيشتر حالت اسيدي دارند و به همراه ميکروبکشهايي جهت جلوگيري از رشد باکتريها و قارچ ها به کار ميروند. به اين ترتيب از انسداد آوندها که موجب کاهش جذب آب توسط گل مي شوند جلوگيري ميکنند. ميزان قند در بافت گياه نيز يکي از فاکتورهاي کنترل کننده طول عمر گل مي‌باشد معمولا افزودن قندهايي مانند ساکارز با آب گلدان گلهاي شاخه بريده طول عمر گل را افزايش ميدهد.
2-5- تيمار با ترکيبات ضدعفوني کننده و بهبود دهنده عمر گلجايي
ميکروارگانيسمها يکي از عوامل کاهش طول عمر پس از برداشت گلهاي بريده محسوب ميشوند که در کاهش طول عمر آن ها نقش بسزايي دارند (کيا محمدي، 1388). استفاده از ترکيبات ضد عفوني کننده و ضد ميکروبي مثل مشتقات 8-هيدروکسي کينولين، سولفات آلومينيم، کلريد کبالت، اسيد سيتريک، اسانسهاي گياهي، نانو ذرات نقره و آنتي بيوتيک ها که به تازگي مورد استفاده قرار گرفتهاند، پيشنهاد شده است (ادريسي، 1388؛ کيامحمدي، 1388؛ سلگي و همکاران، 2009).
2-6- شکاف انتهاي ساقه
گلکاران گاهي اوقات از ساقههاي بريده شده و شکاف خورده و همچنين حذف پوست از قاعده ساقه حمايت به عمل ميآورند که در جذب بيشتر آب و افزايش عمر گلجايي گياه موثر بوده است ( جونز، 2001؛ ميلنر، 2009). تصور ميشود اين عملکرد باعث افزايش رويارويي آوندها با محلول موجود در گلدان شده است.
تحقيقات دي استيگر و بروخايسن (1986) نشان داده که در معرض قرار گرفتن سطع وسيعي از ساقه در آب تاثير مثبتي در افزايش حرکت جانبي آب در داخل آوند چوبي داشته است. مشاهده شده جذب غير مستقيم آب در گياهان ژربرا که داراي ساقه تو خالي است، آب ميتواند از طريق حفره هاي ساقه وارد شود (ون مترن، 1978).
ون دورن و دهارت (1994) اعلام کرد که پژمردگي گل هاي بريده در طول نگهداري ناشي از جذب ناکافي آب به وسيله بسته شدن آوندها توسط رشد باکتريها، رسوب موادي مثل صمغها، تشکيل تايلوز و وجود حبابهاي هوا در سيستم آوندي بوده که با شکاف انتهاي شاخه اين مشکل برطرف ميشود.
مهري و هاشم آبادي (1393) با بررسي اثر شکاف انتهاي ساقه و نوع برش بر عمر گلجايي و خصوصيات کيفي گل بريده آلسترومريا دريافتند که شکاف 5 سانتي متري انتهاي ساقه و برش مورب باعث افزايش عمر گلجايي و جذب آب شده است.
2-7- نانوذرات نقره
نانو ذرات نقره ترکيباتي هستند که از يون Ag+ نشات گرفته و خاصيت ضد ميکروبي بسيار قدرتمندي دارند. اين ترکيبات اتحاد اکسيدانهاي مختلفي از Ag0، Ag+، Ag2+ و Ag3+ هستند. روش کار اين ترکيبات از طريق تاثير بر نفوذپذيري غشا و فعاليت آنزيمهاي زنجيره ي تنفسي ميباشد (جيونگ و همکاران، 2004؛ راسل و هوگو، 1994؛ پارک و همکاران، 2005). نانوذرات نقره يون Ag+ آزاد ميکنند (لوک و همکاران، 2007) و به صورت وسيع در خالص سازي آب، پزشکي، پارچه و الياف و ديگر صنايع غير گياهي کاربرد دارند (جين و پراديپ، 2005؛ دوباس و همکاران، 2011؛ چن و شلوسز، 2008). همچنين در صنعت باغباني در حذف باکتريهاي محيط کشت (عبدي و همکاران، 2008)، و اخيرا با استفاده در محلول هاي نگهدارنده گلها بريده کاربرد دارند (بصيري و همکاران، 2011؛ ليو و همکاران، 2009؛ کيم 2005؛ سلگي و همکاران، 2009).
تيمارهاي نانوذرات به عنوان تيمار پالس و مداوم براي گلهاي شاخه بريده اخيرا استفاده ميشود (سلگي و همکاران، 2009؛ ليو و همکاران 2009) و به عنوان يک عامل ضد باکتري داراي اهميت است (لوک و همکاران، 2007). گزارش شده است که مکانيسم نانو ذرات در ارتباط با اجزاي سيتوپلاسمي و اسيدهاي نوکلئيک و مهار آنزيمهاي زنجيره تنفسي و تداخل با غشا و فرآيندهاي نفوذپذيري غشا است (ليو و همکاران، 2009).
لو و همکاران (2010) در بررسي غلظتهاي مختلف نانو ذرات در افزايش عمر پس از برداشت گل رز مشاهده کردند که غلظت 50 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات بهترين تيمار و علت افزايش عمر گل را کاهش از دست دهي آب، کوچک شدن منفذ روزنه و در نتيجه کاهش تعرق در اثر اعمال نانوذرات گزارش کرد.
ليو و همکاران (2009) گزارش کردند که عمر گلجايي گلهاي شاخه بريده ژربرا با تيمار 5 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات به مدت 24 ساعت افزايش مي يابد. اثر مثبت تيمار پالس نانو ذرات نشان از جلوگيري از رشد باکتريها در محلول گلجا و انتهاي ساقه گل در طول دوره پس از برداشت است. با اين حال فعاليت‌هاي فيزيولوژيکي نانو ذرات نيز امکان پذير است.
لو و همکاران (2010) با بررسي تيمار کوتاه مدت نانو ذرات نقره بر روي گلهاي رز رقم ‘موي استار’ با غلظت هاي 5، 100 و 250 ميلي گرم بر ليتر اظهار داشتند که تيمار 50 و 100 ميلي گرم در ليتر باعث افزايش عمر گلجايي و جلوگيري از کاهش وزنتر گرديد. همچنين نانوذرات نقره باعث کاهش باز شدن روزنهها و جلوگيري از بيان ژن هاي اکواپارين شد.
کاظمي پور (1391) طي بررسي غلظتهاي مختلف نانو ذرات نقره و سيليکات سديم بر روي گل بريده داودي بيان کرد که تيمار نانو ذرات نقره با غلظت 10 ميلي گرم در ليتر باعث افزايش عمر گلجايي شدند. ليو و همکاران (2012) با بررسي اثر نانو ذرات نقره بر عمر گلجايي گل برگ زينتي اکاسيا دريافتند که به دليل اثر ضد باکتريايي اين ماده عمر گلجايي در مقايسه با شاهد افزايش معني داري را نشان داده است.
اورعي و همکاران (2011) گزارش کردند که اسانسهاي گياهي و نانو ذرات نقره باعث کاهش آلودگي باکتريايي در محلول گلجايي گل بريده ژربرا (Gerbera jamesonii) ميگردد. کاظمي و عامري (2012) اثر اسانسهاي گياهي ، نانوذرات نقره و سالسيليک اسيد را به آلودگي ميخک بررسي و دريافتند که تمامي تيمارها نسبت به شاهد باعث کاهش چند برابري جمعيت باکتري مي گردد.
3-1- مواد گياهي
در شهريور ماه 1393 گلهاي شاخه بريده آلسترومريا که در مرحله تجاري برداشت شده بودند، از گلخانه ي در شهر اصفهان تهيه و بلافاصله براي انجام تيمار و ارزيابي صفات به آزمايشگاه پس از برداشت دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت منتقل شدند.
3-2- پياده کردن طرح آزمايشي
اين مطالعه در قالب آزمايش فاکتوريل 3 عاملي بر پايه طرح کاملا تصادفي با 2 فاکتور، شکاف 5 سانتي متري انتهاي ساقه (شکل 3-1) و بدون شکاف و فاکتور دوم استفاده از نانو ذرات نقره در 5 سطح (0، 5، 10، 20 و 30 ميلي گرم در ليتر) و شاهد بدون شکاف و نانو ذرات نقره، با 10 تيمار، 3 تکرار و 30 پلات و در هر پلات 5 شاخه گل و در مجموع 150 شاخه گل در آزمايشگاه ارزيابي عمر گلجايي در شرايط فتوپريود 12 ساعت، شدت نور 12 ميکرومول بر متر مربع بر ثانيه، رطوبت نسبي 60 تا 70 درصد و دماي 2±18 درجه سانتي گراد انجام شد (شکل 3-2).

شکل 3-1- شکاف انتهاي ساقه شکل 3-2- نحوه قرار دادن پلات ها
3-3- معرفي تيمارها
10 تيمار مورد استفاده به قرار زير بودند:
1- :C0N0 بدون شکاف انتهايي ساقه + بدون نانو ذرات نقره (شاهد)
2- :C0N5 بدون شکاف انتهاي ساقه + 5 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
3- :C0N10 بدون شکاف انتهاي ساقه + 10 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
4- :C0N20 بدون شکاف انتهاي ساقه + 20 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
5- :C0N30 بدون شکاف انتهاي ساقه + 30 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
6- :C1N0 شکاف انتهاي ساقه + بدون نانو ذرات نقره
7- :C1N5 شکاف انتهاي ساقه + 5 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
8- :C1N10 شکاف انتهاي ساقه + 10 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
9- C1N20: شکاف انتهاي ساقه + 20 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
10- C1N30: شکاف انتهاي ساقه + 30 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره
3-4- اندازهگيري صفات
3-4-1- عمر گلجايي
طول عمر گلجايي به فاصله شروع تيمار تا زمان پيري گل که همراه با پژمردگي گلبرگها و زرد شدن برگ ها ميباشد تعريف و به صورت روز بيان شد (شکل 3-3 و 3-4).
شکل 3-3- روز اول عمر گلجايي شکل 3-4- پايان عمر گلجايي
3-4-2- کاهش وزن تر
با توجه به ميزان وزن نهايي گل، وزن باز برش ، وزن ريزش و وزن نهايي، کاهش وزن تر برحسب گرم به ازاي هر شاخه گل طبق رابطه زير محاسبه شد:
(وزن ريزش ها+ وزن بازبرش ها+ وزن نهايي) -وزن تر اوليه = کاهش وزن تر
3-4-3- درصد ماده خشک
پس از پايان عمر گلجايي شاهد، وزن تر گلها اندازه گيري و در دماي 70 درجه سانتي گراد به مدت 24 ساعت قرار داده شد. پس از اطمينان از خشک شدن کامل گلها، با ترازوي ديجيتال توزين شد. درصد ماده خشک از رابطه زير محاسبه شد:
100× (وزن تر گل ها در پايان عمر شاهد ÷ وزن خشک)= درصد ماده خشک
3-4-4- جذب آب
با توجه به حجم اوليه محلول گلجايي (600 سي سي) و ميزان تبخير اتاق و کاهش حجم محلول گلجايي، جذب آب از فرمول زير محاسبه شد:
ميانگين وزن تر 5 شاخه گل ÷ (ميانگين تبخير اتاق + محلول باقيمانده در پايان عمر گلجايي)-600 = (ml g-1FW) جذب آّب
3-4-5- نشت يوني
بدين منظور در پايان عمر گلجايي شاهد نيم گرم برگ از هر پلات با 50 سي سي آب مقطر دوبار تقطير شده را داخل ظروف در بسته در دماي آزمايشگاه به مدت 24 ساعت قرار داديم و سپس با دستگاه EC سنج اندازه EC1 آن را حساب کرديم. سپس براي اندازه گيري EC2 نيم گرم برگ را در دماي 20- درجه سانتي گراد به مدت 24 ساعت منجمد کرده و بعد از 24 ساعت دوباره برگها را در دماي اتاق به مدت 24 ساعت قرار داديم و سپس با دستگاه EC اعداد آن را خوانديم (شکل 3-5) نشت يوني از فرمول زير حساب شد:
100× EC2 ÷ EC1 = نشت يوني
شکل 3-5- اندازه گيري نشت يوني با دستگاه EC سنج
3-4-6- افزايش درجه بريکس (درصد ساکارز موجود در ساقه)
براي اندازه گيري اين فاکتور از رفرکتومتر دستي استفاده شد. بدين صورت که بعد از باز برشهاي انتهاي ساقه در ابتدا و انتهاي عمر گلجايي شاهد، يک قطره از آب موجود در برشها (ريکاتها) بر روي صفحه شيشه اي رفرکتومتر دستي (مدل N-1? ساخت شرکت ATAGO کشور ژاپن) ريخته و درجه بريکس آن هر 2 روز يک بار خوانده شد. تفاضل بين اعداد به دست آمده از اندازه گيري ميانگين بريکس روز اول و ميانگين بريکس روز آخر عمر گلجايي شاهد به عنوان درجه بريکس آن شاخه گل در نظر گرفته شد (شکل 3-6).
شکل 3-6- اندازه گيري درجه بريکس
3-4-7- رنگيزه کاروتنوييد گلبرگ
بدين منظور در پايان عمر گلجايي شاهد يک شاخه از هر پلات خارج شد و رنگيزه کاروتنوييد از روش مزمودار و مجومدار (2003) اندازه گيري شد (شکل 3-7).

شکل 3-7- اندازه گيري کاروتنوييد گلبرگ
3-4-8- کلروفيل a، b و کل برگ
به منظور اندازهگيري مقدار کلروفيل، در پايان عمر گلجايي شاهد يک شاخه گل از هر پلات جهت اندازه گيري کلروفيل خارج شد. مقدار کلروفيل a، b و کل به روش مزمودار و مجومدار (2003) اندازه گيري شد (شکل 3-8).
شکل 3-8- استخراج کلروفيل گلبرگ
3-4-9- نسبت باز شدن گلها
به منظور اندازه گيري نسبت باز شدن گلها هر 2 روز يک بار شمارش گلهاي باز و بسته انجام شد و سپس نسبت باز شدن گلها از فرمول زير محاسبه شد:
کل گلهاي باز و بسته در روز آخر ÷ گل باز روز آخر
= نسبت باز شدن گل کل گلهاي باز و بسته روز اول ÷ گل باز روز اول
3-4-10- اندازهگيري اتيلن
براي اندازه گيري مقدار اتيلن آزاد شده در روز دوم از هر گلدان يک شاخه گل انتخاب شده و مقدار اتيلن از روش چمني (1384) اندازه گيري شد (شکل 3-9).
شکل 3-9- اندازه گيري اتيلن
3-4-11- شمارش باکتري ساقه و محلول گلجا
نمونه گيري از انتهاي ساقه و محلول گلجا 24 ساعت پس از شروع آزمايش انجام و شمارش باکتري به روش ليو و همکاران (2009) انجام شد (شکل 3-10).
شکل 3-10- کشت باکتري
3-4-12- پراکسيده شدن ليپيدها
بدين منظور در پايان عمر گلجايي شاهد، يک شاخه گل خارج شد و از گلبرگ هاي آن براي اندازه‌گيري پراکسيده شدن ليپيدها، مالونديآلدئيد (MDA) با استفاده از روش هيت و پاکر (1986) به عنوان محصول واکنش پراکسيده شدن اسيدهاي چرب غشاء اندازهگيري گرديد.
3-4-13- آنزيم پراکسيداز (POD)
بدين منظور در پايان عمر گلجايي شاهد، يک شاخه گل خارج شد و از گلبرگهاي آن براي سنجش فعاليت سينتيکي آنزيم POD از روش يين و همکاران (2007) استفاده گرديد.
3-4-14- آنزيم سوپر اكسيد ديسموتاز (SOD)
بدين منظور در پايان عمر گلجايي شاهد، يک شاخه گل خارج شد و از گلبرگ هاي آن جهت ارزيابي SOD به روش اسپکتروفتومتري و با استفاده از روش ژيانوپلتيس و رايس (1997) اندازه گيري شد.
3-5- تجزيه و تحليل داده ها
داده ها ابتدا در نرم افزار Excel ثبت شدند، سپس تجزيه و تحليل آن ها با استفاده از نرم افزار آماري SAS و مقايسه ميانگين ها بر اساس آزمون LSD انجام شد. رسم نمودارها با نرم افزار Excel انجام گرفت.
4-1- عمر گلجايي
طبق جدول تجزيه واريانس دادهها، اثر نانو ذرات نقره در سطح 1 درصد و اثر تکي شکاف و همچنين اثر متقابل اين دو عامل در سطح 5 درصد آماري معنيدار شده است (جدول 4-1).
جدول مقايسه ميانگين اثرات متقابل نشان داد که بيشترين عمر گلجايي مربوط به تيمار شکاف انتهاي ساقه و 20 ميلي گرم در ليتر نانو ذرات نقره با 88/13 روز بوده و کمترين عمر گلجايي مربوط به تيمار شاهد با 05/7 روز ميباشد. همچنين کليه تيمارها نسبت به شاهد عمر گلجايي را به صورت معنيداري افزايش دادهاند (جدول 4-2 و شکل 4-1).
شکل 4-1- اثر تيمار هاي مکانيکي و نانو ذرات نقره بر روي عمر گلجايي
بدون شکاف انتهاي ساقه= C0 شکاف انتهاي ساقه= C1
5 ميلي گرم در ليتر



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید